طراحی آموزشی
جزوه جلسه دوم
عناصر کلیدی طراحی آموزشی
مقدمه
آموزش اثربخش، صرفاً به معنای انتقال اطلاعات از مدرس به یادگیرنده نیست؛ بلکه فرایندی هدفمند است که در آن باید مشخص شود چه چیزی، برای چه کسی، با چه هدفی، چگونه، با چه امکاناتی و چگونه ارزیابی شود.
طراحی آموزشی به ما کمک میکند تا عناصر مختلف آموزش را بهصورت منظم و هماهنگ در کنار یکدیگر قرار دهیم. در یک طراحی آموزشی مناسب، اهداف آموزشی، محتوا، روش تدریس، فعالیتهای یادگیری، رسانهها و ارزشیابی از یکدیگر جدا نیستند؛ بلکه هر عنصر در ارتباط با عناصر دیگر طراحی میشود.
برای مثال، اگر هدف آموزشی این باشد که دانشجو بتواند یک مسئله واقعی سازمانی را تحلیل کند، نمیتوان تنها با ارائه سخنرانی و یک آزمون حفظی به این هدف دست یافت. در چنین شرایطی باید فعالیتهایی مانند مطالعه موردی، تحلیل مسئله، بحث گروهی و ارائه راهحل نیز در فرایند آموزش پیشبینی شود.
بنابراین، طراحی آموزشی را میتوان فرایند نظاممند برنامهریزی، سازماندهی و هماهنگسازی عناصر آموزش برای ایجاد یادگیری مؤثر و قابل ارزیابی دانست.
۱. مفهوم طراحی آموزشی
طراحی آموزشی در زبان انگلیسی Instructional Design نامیده میشود.
- Instruction = آموزش / تدریس
- Design = طراحی
بنابراین، Instructional Design را میتوان «طراحی آموزشی» یا «طراحی فرایند آموزش» ترجمه کرد.
طراحی آموزشی مجموعهای از فعالیتهای برنامهریزیشده است که با هدف ایجاد شرایط مناسب برای یادگیری انجام میشود.
در طراحی آموزشی، طراح تلاش میکند به پرسشهای اساسی زیر پاسخ دهد:
- مشکل یا نیاز آموزشی چیست؟
- چه کسانی قرار است آموزش ببینند؟
- یادگیرندگان در پایان آموزش چه چیزی باید بدانند یا بتوانند انجام دهند؟
- چه محتوایی باید ارائه شود؟
- محتوا با چه روشهایی آموزش داده شود؟
- یادگیرنده چه فعالیتهایی انجام دهد؟
- از چه رسانهها و فناوریهایی استفاده شود؟
- محیط یادگیری چگونه باشد؟
- یادگیری چگونه ارزیابی شود؟
- بر اساس نتایج ارزشیابی، چه اصلاحاتی باید انجام شود؟
۲. چرا شناخت عناصر طراحی آموزشی اهمیت دارد؟
اگر عناصر آموزش بدون برنامهریزی و هماهنگی انتخاب شوند، ممکن است آموزش با مشکلات مختلفی مواجه شود.
برای مثال:
- اهداف آموزشی مشخص نباشند.
- محتوای آموزش بیش از نیاز یادگیرنده باشد.
- روش تدریس با ماهیت هدف آموزشی تناسب نداشته باشد.
- فعالیتهای یادگیری با اهداف هماهنگ نباشند.
- رسانه نامناسب انتخاب شود.
- ارزشیابی چیزی متفاوت از آنچه آموزش داده شده است را اندازهگیری کند.
در مقابل، هماهنگی عناصر طراحی آموزشی باعث میشود:
نیاز آموزشی → هدف → محتوا → روش → فعالیت → رسانه → ارزشیابی
در یک مسیر منطقی قرار گیرند.
۳. عناصر کلیدی طراحی آموزشی
برای بررسی عملی طراحی آموزشی میتوان ۱۰ عنصر اصلی را در نظر گرفت:
- تحلیل نیازها و مسئله
- تحلیل یادگیرندگان
- تعیین اهداف آموزشی
- انتخاب و سازماندهی محتوا
- انتخاب راهبرد و روش تدریس
- طراحی فعالیتهای یادگیری
- انتخاب رسانه و فناوری آموزشی
- طراحی محیط یادگیری
- ارزشیابی یادگیری
- بازخورد و اصلاح
در ادامه هر یک از این عناصر به تفصیل بررسی میشود.
عنصر اول: تحلیل نیازها و مسئله
مفهوم
اولین گام در طراحی آموزشی، شناخت مسئله یا نیاز آموزشی است.
نیاز آموزشی زمانی مطرح میشود که بین وضعیت موجود و وضعیت مطلوب فاصله وجود داشته باشد.
به زبان ساده:
نیاز آموزشی = وضعیت مطلوب − وضعیت موجود
البته این فاصله همیشه ناشی از کمبود دانش یا مهارت نیست. ممکن است علت مسئله، کمبود منابع، ضعف سازمانی، نبود انگیزه یا مشکلات مدیریتی باشد.
بنابراین، طراح آموزشی نباید هر مسئلهای را فوراً یک مسئله آموزشی فرض کند.
مثال
فرض کنیم کارکنان یک سازمان نمیتوانند با یک نرمافزار جدید کار کنند.
ممکن است علت این مشکل:
- نداشتن آموزش باشد؛
- یا نرمافزار بیش از حد پیچیده باشد؛
- یا رایانه مناسب در اختیار کارکنان نباشد؛
- یا کارکنان دسترسی کافی به نرمافزار نداشته باشند.
اگر مشکل اصلی کمبود تجهیزات باشد، برگزاری دوره آموزشی بهتنهایی مسئله را حل نمیکند.
بنابراین، قبل از طراحی آموزش باید ریشه مسئله شناسایی شود.
روشهای تحلیل نیاز
برای شناسایی نیاز آموزشی میتوان از روشهای مختلف استفاده کرد:
- مصاحبه
- پرسشنامه
- مشاهده
- بررسی اسناد
- آزمون عملکرد
- تحلیل شغل
- تحلیل عملکرد
- گفتوگو با مدیران و متخصصان
مثال آموزشی
مدرسهای متوجه میشود برخی معلمان در استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی آموزشی مهارت کافی ندارند.
طراح آموزشی ابتدا عملکرد فعلی معلمان را بررسی میکند و سپس مشخص میکند کدام مهارتها واقعاً نیاز به آموزش دارند.
عنصر دوم: تحلیل یادگیرندگان
پس از شناخت مسئله، باید مشخص شود چه کسانی قرار است آموزش ببینند.
به این فرایند Learner Analysis یا «تحلیل یادگیرندگان» گفته میشود.
یادگیرندگان از نظر ویژگیهای مختلف با یکدیگر تفاوت دارند.
برخی ویژگیهای مهم عبارتاند از:
- سن
- سطح تحصیلات
- دانش قبلی
- تجربه
- مهارت
- انگیزه
- علایق
- تواناییهای شناختی
- مهارتهای فنی
- نیازهای آموزشی
- سبک و شرایط یادگیری
مثال
فرض کنیم قرار است یک دوره «تولید محتوای الکترونیکی» برای ۳۰ معلم برگزار شود.
اگر ۲۰ نفر از معلمان تجربه کار با نرمافزارهای تولید محتوا داشته باشند و ۱۰ نفر کاملاً مبتدی باشند، ارائه یک آموزش یکسان برای همه ممکن است اثربخشی مطلوبی نداشته باشد.
در چنین شرایطی میتوان:
- آموزش مقدماتی برای افراد مبتدی؛
- و فعالیتهای پیشرفتهتر برای افراد باتجربه
در نظر گرفت.
عنصر سوم: تعیین اهداف آموزشی
پس از تحلیل نیاز و یادگیرندگان، باید مشخص شود:
یادگیرنده در پایان آموزش دقیقاً چه چیزی باید بداند یا چه کاری را بتواند انجام دهد؟
به این بخش Objectives یا «اهداف آموزشی» گفته میشود.
هدف آموزشی باید تا حد امکان:
- روشن
- مشخص
- قابل مشاهده
- قابل اندازهگیری
- متناسب با سطح یادگیرنده
- مرتبط با نیاز آموزشی
باشد.
مقایسه دو هدف
هدف نامناسب
«دانشجو با طراحی آموزشی آشنا شود.»
مشکل این هدف این است که مشخص نیست «آشنا شدن» دقیقاً چگونه سنجیده میشود.
هدف مناسب
«دانشجو بتواند برای یک موضوع آموزشی، هدف رفتاری مناسب تدوین کند.»
این هدف قابل مشاهده و ارزیابی است.
مثال دیگر
هدف:
«دانشجو بتواند پس از پایان جلسه، سه عنصر اصلی یک طرح آموزشی را شناسایی و برای هرکدام یک مثال ارائه کند.»
در این هدف:
- رفتار مورد انتظار مشخص است.
- عملکرد یادگیرنده قابل مشاهده است.
- امکان ارزشیابی وجود دارد.
عنصر چهارم: انتخاب و سازماندهی محتوا
پس از مشخص شدن اهداف باید تعیین کنیم:
چه چیزی باید آموزش داده شود؟
به این بخش Content یا «محتوا» گفته میشود.
محتوا باید مستقیماً از اهداف آموزشی و نیازهای یادگیرندگان پشتیبانی کند.
محتوای آموزشی میتواند شامل موارد زیر باشد:
- مفاهیم
- اصول
- نظریهها
- واقعیتها
- مهارتها
- روشها
- فرایندها
- مثالها
- دستورالعملها
- مطالعات موردی
سازماندهی محتوا
محتوا باید به شکل منطقی سازماندهی شود.
برای مثال، در آموزش طراحی آموزشی میتوان ترتیب زیر را در نظر گرفت:
مفهوم طراحی آموزشی → تحلیل نیاز → تحلیل یادگیرنده → اهداف → محتوا → روش تدریس → فعالیت → رسانه → ارزشیابی
در اینجا ترتیب مطالب با منطق فرایند طراحی آموزشی هماهنگ است.
اصل مهم
نباید هر اطلاعاتی که درباره یک موضوع وجود دارد وارد محتوای آموزشی شود.
محتوا باید بر اساس:
هدف + نیاز + سطح یادگیرنده + زمان آموزش
انتخاب شود.
عنصر پنجم: انتخاب راهبرد و روش تدریس
محتوا بهتنهایی باعث یادگیری نمیشود؛ بلکه باید مشخص شود محتوا چگونه ارائه شود.
این بخش در زبان انگلیسی:
Instructional Strategies
نام دارد.
روش تدریس باید با هدف آموزشی، نوع محتوا و ویژگی یادگیرندگان هماهنگ باشد.
برخی روشهای تدریس
- سخنرانی
- بحث گروهی
- حل مسئله
- مطالعه موردی
- یادگیری مشارکتی
- یادگیری مبتنی بر پروژه
- شبیهسازی
- ایفای نقش
- آموزش عملی
- یادگیری اکتشافی
مثال
اگر هدف این باشد:
«دانشجو بتواند یک مسئله سازمانی را تحلیل کند.»
روش سخنرانی بهتنهایی کافی نیست.
بهتر است از:
مطالعه موردی + بحث گروهی + حل مسئله
استفاده شود.
اما اگر هدف فقط انتقال اطلاعات پایه باشد، سخنرانی کوتاه همراه با محتوای متنی یا تصویری میتواند مناسب باشد.
عنصر ششم: طراحی فعالیتهای یادگیری
یادگیری زمانی عمیقتر میشود که یادگیرنده فقط شنونده نباشد، بلکه فعالانه در فرایند یادگیری مشارکت کند.
این بخش با عنوان:
Learning Activities
شناخته میشود.
فعالیت یادگیری میتواند شامل موارد زیر باشد:
- تمرین
- حل مسئله
- مطالعه موردی
- بحث گروهی
- پروژه
- طراحی محصول
- ایفای نقش
- شبیهسازی
- ارائه
- تحلیل یک موقعیت واقعی
مثال
فرض کنید هدف این است:
«دانشجو بتواند یک هدف آموزشی قابل اندازهگیری طراحی کند.»
در این شرایط، فعالیت یادگیری میتواند چنین باشد:
«برای درس مدیریت آموزشی، سه هدف آموزشی بنویسید و آنها را از نظر قابل اندازهگیری بودن بررسی کنید.»
در اینجا دانشجو فقط درباره هدف آموزشی نمیخواند، بلکه آن را تولید و تمرین میکند.
عنصر هفتم: انتخاب رسانه و فناوری آموزشی
در طراحی آموزشی باید مشخص شود برای انتقال محتوا و تسهیل یادگیری از چه رسانه یا فناوری استفاده شود.
معادل انگلیسی:
Media and Educational Technology
رسانههای آموزشی میتوانند شامل موارد زیر باشند:
- کتاب
- جزوه
- تصویر
- نمودار
- صوت
- ویدئو
- انیمیشن
- ارائه الکترونیکی
- شبیهساز
- نرمافزار
- سامانه مدیریت یادگیری
- ابزارهای تعاملی
- ابزارهای هوش مصنوعی
نکته مهم
فناوری نباید صرفاً به دلیل جدید یا جذاب بودن انتخاب شود.
انتخاب رسانه باید بر اساس:
هدف آموزشی + ویژگی محتوا + ویژگی یادگیرنده + شرایط آموزش
صورت گیرد.
مثال
اگر هدف آموزش «نحوه کار با یک نرمافزار» باشد، نمایش ویدئویی مراحل کار یا محیط شبیهسازیشده میتواند مفید باشد.
اما اگر هدف آموزش یک مفهوم نظری ساده باشد، ممکن است متن، نمودار و توضیح مدرس کافی باشد.
عنصر هشتم: طراحی محیط یادگیری
یادگیری همیشه در یک محیط اتفاق میافتد.
این محیط ممکن است:
- کلاس حضوری
- کلاس مجازی
- محیط ترکیبی
- آزمایشگاه
- کارگاه
- سامانه مدیریت یادگیری
- محیط شبیهسازیشده
باشد.
معادل انگلیسی:
Learning Environment
ویژگیهای محیط یادگیری مناسب
محیط یادگیری باید تا حد امکان:
- امن
- قابل دسترس
- متناسب با هدف آموزشی
- تعاملی
- دارای امکانات مورد نیاز
- مناسب برای تمرین و فعالیت
باشد.
مثال
اگر هدف آموزش مهارت کار با تجهیزات آزمایشگاهی باشد، آموزش صرفاً از طریق سخنرانی کافی نیست.
باید محیطی فراهم شود که دانشجو بتواند تجهیزات را مشاهده و با آنها کار کند.
عنصر نهم: ارزشیابی یادگیری
پس از آموزش باید مشخص شود:
آیا یادگیرنده به اهداف آموزشی دست یافته است؟
معادل انگلیسی:
Assessment
ارزشیابی باید با اهداف آموزشی هماهنگ باشد.
انواع روشهای ارزشیابی
آزمون چهارگزینهای
برای سنجش برخی دانشها و مفاهیم مناسب است.
آزمون تشریحی
برای بررسی توانایی توضیح، تحلیل و استدلال کاربرد دارد.
آزمون عملکردی
برای سنجش توانایی انجام یک کار واقعی مناسب است.
پروژه
برای بررسی توانایی استفاده از آموختهها در یک موقعیت نسبتاً پیچیده مناسب است.
مطالعه موردی
برای سنجش تحلیل مسئله و تصمیمگیری کاربرد دارد.
مثال
اگر هدف آموزشی:
«دانشجو بتواند یک طرح آموزشی طراحی کند.»
باشد، مناسب است که از دانشجو خواسته شود یک طرح آموزشی واقعی تولید کند.
صرفاً پرسیدن چند سؤال چهارگزینهای درباره تعریف طراحی آموزشی، نمیتواند بهطور کامل تحقق این هدف را نشان دهد.
عنصر دهم: بازخورد و اصلاح
آخرین عنصر، دریافت بازخورد و اصلاح فرایند آموزشی است.
معادل انگلیسی:
Feedback and Revision
طراحی آموزشی یک فرایند کاملاً ثابت و یکبارمصرف نیست.
پس از اجرای آموزش باید بررسی شود:
- آیا اهداف تحقق یافتهاند؟
- آیا محتوا مناسب بوده است؟
- آیا روش تدریس مؤثر بوده است؟
- آیا فعالیتها مناسب بودهاند؟
- آیا رسانه درست انتخاب شده است؟
- آیا ارزشیابی مناسب بوده است؟
- یادگیرندگان چه مشکلاتی داشتهاند؟
سپس بر اساس اطلاعات بهدستآمده، طراحی اصلاح میشود.
مثال
فرض کنیم دانشجویان در آزمون پایانی در یک مفهوم خاص عملکرد ضعیفی دارند.
طراح آموزشی بررسی میکند:
- آیا مفهوم بهدرستی آموزش داده شده است؟
- آیا مثال کافی ارائه شده است؟
- آیا روش تدریس مناسب بوده است؟
- آیا محتوای آموزشی بیش از حد پیچیده بوده است؟
- آیا زمان کافی برای تمرین وجود داشته است؟
سپس بخش موردنظر اصلاح میشود.
۴. هماهنگی میان عناصر طراحی آموزشی
یکی از مهمترین مفاهیم در طراحی آموزشی، Alignment یا «همراستایی» است.
همراستایی یعنی عناصر مختلف آموزش در یک جهت حرکت کنند.
بهعنوان مثال:
هدف آموزشی:
دانشجو بتواند یک مسئله آموزشی را تحلیل کند.
محتوا:
مراحل تحلیل مسئله، عوامل مؤثر و نمونههای واقعی.
روش تدریس:
مطالعه موردی و حل مسئله.
فعالیت:
تحلیل یک مسئله واقعی آموزشی.
ارزشیابی:
تحلیل یک مطالعه موردی جدید.
در اینجا هدف، محتوا، روش، فعالیت و ارزشیابی با یکدیگر هماهنگ هستند.
۵. مثال جامع طراحی یک جلسه آموزشی
فرض کنیم میخواهیم یک جلسه آموزشی با موضوع:
«اصول طراحی اهداف آموزشی»
طراحی کنیم.
تحلیل نیاز
دانشجویان در تدوین اهداف قابل اندازهگیری مشکل دارند.
تحلیل یادگیرندگان
دانشجویان با مفهوم کلی هدف آموزشی آشنا هستند، اما تجربه عملی محدودی دارند.
هدف
دانشجو بتواند برای یک موضوع آموزشی، سه هدف قابل اندازهگیری تدوین کند.
محتوا
- مفهوم هدف آموزشی
- ویژگیهای هدف مناسب
- افعال قابل اندازهگیری
- مثالهای مناسب و نامناسب
روش تدریس
توضیح کوتاه + مثال + بحث + تمرین.
فعالیت یادگیری
هر دانشجو برای یک موضوع آموزشی سه هدف تدوین میکند.
رسانه
اسلاید + تخته + نمونههای آموزشی.
محیط
کلاس حضوری یا مجازی تعاملی.
ارزشیابی
بررسی اهداف نوشتهشده توسط دانشجویان.
بازخورد
مدرس اهداف دانشجویان را بررسی کرده و موارد قابل اصلاح را توضیح میدهد.
۶. یک الگوی ساده برای طراحی آموزشی
برای استفاده عملی میتوان کل فرایند را به شکل زیر خلاصه کرد:
نیاز چیست؟
↓
چه کسی باید یاد بگیرد؟
↓
چه چیزی باید یاد بگیرد؟
↓
چه محتوایی لازم است؟
↓
چگونه آموزش دهیم؟
↓
یادگیرنده چه فعالیتی انجام دهد؟
↓
از چه رسانهای استفاده کنیم؟
↓
محیط یادگیری چگونه باشد؟
↓
چگونه یادگیری را بسنجیم؟
↓
چه چیزی را اصلاح کنیم؟
۷. جدول جمعبندی عناصر کلیدی طراحی آموزشی
| ردیف | عنصر | معادل انگلیسی | پرسش کلیدی |
| ۱ | تحلیل نیازها و مسئله | Needs Analysis | چه مشکلی وجود دارد؟ |
| ۲ | تحلیل یادگیرندگان | Learner Analysis | چه کسی یاد میگیرد؟ |
| ۳ | اهداف آموزشی | Objectives | چه چیزی باید یاد گرفته شود؟ |
| ۴ | محتوا | Content | چه چیزی آموزش داده شود؟ |
| ۵ | راهبرد تدریس | Instructional Strategies | چگونه آموزش دهیم؟ |
| ۶ | فعالیتهای یادگیری | Learning Activities | یادگیرنده چه کاری انجام دهد؟ |
| ۷ | رسانه و فناوری | Media & Technology | با چه ابزار و رسانهای آموزش دهیم؟ |
| ۸ | محیط یادگیری | Learning Environment | یادگیری در چه محیطی انجام شود؟ |
| ۹ | ارزشیابی | Assessment | چگونه یادگیری را بسنجیم؟ |
| ۱۰ | بازخورد و اصلاح | Feedback & Revision | چه چیزی را اصلاح کنیم؟ |
نکات مهم
در هنگام طراحی یک برنامه آموزشی، به این نکات توجه کنید:
نکته اول
از هدف شروع کنید، نه از ابزار.
نباید ابتدا بگوییم:
«میخواهم از پاورپوینت استفاده کنم.»
بلکه باید ابتدا مشخص کنیم:
«یادگیرنده قرار است چه چیزی یاد بگیرد؟»
سپس رسانه مناسب را انتخاب کنیم.
نکته دوم
هر هدف باید روش و ارزشیابی متناسب با خود را داشته باشد.
نکته سوم
یادگیرنده باید در فرایند یادگیری فعال باشد.
نکته چهارم
محتوا نباید بیشتر از نیاز یادگیرنده باشد.
نکته پنجم
ارزشیابی باید واقعاً همان چیزی را بسنجد که آموزش داده شده است.
نکته ششم
نتایج ارزشیابی باید برای اصلاح طراحی آموزشی مورد استفاده قرار گیرد.
جمعبندی نهایی
طراحی آموزشی یک فرایند نظاممند برای برنامهریزی و سازماندهی آموزش است. در این فرایند، ابتدا نیاز و مسئله آموزشی شناسایی میشود، سپس ویژگیهای یادگیرندگان بررسی میشود و اهداف آموزشی تعیین میشوند.
پس از آن، محتوای مناسب انتخاب و سازماندهی شده، روش تدریس و فعالیتهای یادگیری طراحی میشوند. رسانه و فناوری مناسب انتخاب شده و محیط یادگیری فراهم میشود. در ادامه، میزان دستیابی یادگیرندگان به اهداف با استفاده از روشهای مناسب ارزشیابی میشود و در نهایت، نتایج ارزشیابی و بازخوردها برای اصلاح و بهبود طراحی آموزشی مورد استفاده قرار میگیرند.
بنابراین، میتوان طراحی آموزشی را در یک زنجیره ساده خلاصه کرد:
تحلیل نیاز → تحلیل یادگیرنده → هدف → محتوا → روش → فعالیت → رسانه → محیط → ارزشیابی → بازخورد و اصلاح
مهمترین اصل در این میان، همراستایی (Alignment) است؛ یعنی همه عناصر طراحی آموزشی باید در جهت تحقق اهداف آموزشی حرکت کنند.
اگر هدف، محتوا، روش تدریس، فعالیت یادگیری و ارزشیابی با یکدیگر هماهنگ باشند، احتمال دستیابی به یادگیری اثربخش افزایش مییابد.
پرسشهای پیشنهادی برای بحث کلاسی
۱. آیا هر مسئلهای را میتوان با آموزش حل کرد؟ چرا؟
۲. چرا تحلیل یادگیرندگان قبل از انتخاب روش تدریس اهمیت دارد؟
۳. تفاوت میان یک هدف آموزشی مبهم و یک هدف قابل اندازهگیری چیست؟
۴. آیا برای همه اهداف آموزشی میتوان از آزمون چهارگزینهای استفاده کرد؟
۵. چرا انتخاب فناوری نباید قبل از تعیین هدف آموزشی انجام شود؟
۶. بین روش تدریس و فعالیت یادگیری چه رابطهای وجود دارد؟
۷. منظور از همراستایی در طراحی آموزشی چیست؟
۸. اگر دانشجویان در یک بخش از آزمون عملکرد ضعیفی داشته باشند، چه عواملی باید بررسی شود؟
۹. برای آموزش یک مهارت عملی، چه تفاوتی میان آموزش نظری و فعالیت عملی وجود دارد؟
۱۰. یک موضوع آموزشی انتخاب کنید و هر ۱۰ عنصر طراحی آموزشی را برای آن مشخص کنید.
فعالیت کلاسی پیشنهادی
دانشجویان را به گروههای ۳ تا ۵ نفره تقسیم کنید.
از هر گروه بخواهید یک موضوع آموزشی مانند:
- آموزش مدیریت زمان به دانشجویان
- آموزش مهارت ارائه به معلمان
- آموزش کار با یک نرمافزار
- آموزش روش تحقیق
- آموزش مهارت حل مسئله
انتخاب کند و برای آن، ۱۰ عنصر طراحی آموزشی را مشخص نماید.
در پایان، هر گروه طرح خود را ارائه کند و سایر دانشجویان بررسی کنند که آیا میان:
هدف ← محتوا ← روش ← فعالیت ← رسانه ← ارزشیابی
همراستایی وجود دارد یا خیر.
فعالیت مطالعه موردی
فرض کنید دانشگاهی متوجه شده است دانشجویان تحصیلات تکمیلی در مهارت ارائه مقاله علمی ضعف دارند.
از دانشجویان بخواهید:
۱. نیاز آموزشی را مشخص کنند.
۲. یادگیرندگان را تحلیل کنند.
۳. دو هدف آموزشی بنویسند.
۴. محتوای مورد نیاز را تعیین کنند.
۵. روش تدریس مناسب را پیشنهاد دهند.
۶. یک فعالیت یادگیری طراحی کنند.
۷. رسانه مناسب را انتخاب کنند.
۸. محیط یادگیری را مشخص کنند.
۹. روش ارزشیابی را تعیین کنند.
۱۰. شیوه دریافت بازخورد و اصلاح دوره را توضیح دهند.
در پایان، از دانشجویان بخواهید توضیح دهند که چگونه بین این ۱۰ عنصر همراستایی ایجاد کردهاند.
نتیجه مورد انتظار از جلسه
در پایان این جلسه، انتظار میرود دانشجو بتواند:
- مفهوم طراحی آموزشی را توضیح دهد.
- ۱۰ عنصر کلیدی طراحی آموزشی را نام ببرد.
- نقش هر عنصر را توضیح دهد.
- برای هر عنصر مثال ارائه کند.
- ارتباط میان عناصر طراحی آموزشی را توضیح دهد.
- مفهوم Alignment را تعریف کند.
- برای یک موضوع آموزشی ساده، یک طرح اولیه بر اساس ۱۰ عنصر طراحی کند.
- تناسب میان هدف، روش تدریس، فعالیت و ارزشیابی را تشخیص دهد.